De Burcht

Adres: Henri Polaklaan 9, Amsterdam
Bouwjaar: 1899
Architect: H.P. Berlage
Restauratie architect: Samenwerkende Architecten:
Ray Mensink en Architectenbureau J. van Stigt
In 2007 is het VO/DO afgerond.
Stichting Hendrick de Keyser heeft de bouwuitvoering zelf ter hand genomen
Opdrachtgever: Stichting De Burcht
Bouwbedrijf:  
Bouwsom:  
Start onderzoek: 2006
Afronding: 2007
Bijzonderheden:  Berlage noemde het zelf “zijn meest geslaagde werk”
Categorie:

Beschrijving

GESCHIEDENIS VAKBONDS MUSEUM

De eerste geslaagde algemene staking in de diamantindustrie (1894) leidde tot de oprichting van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB). Initiatiefnemers waren Henri Polak (1863-1943) en Jan van Zutphen (1863-1958). Dit was de eerste ‘moderne’ vakbond van Nederland.

De Burcht is het oudste vakbondsgebouw van Nederland. Architect Berlage (1856-1934) kreeg de opdracht voor de bouw van het hoofdkantoor van de ANDB aan de huidige Henri Polaklaan 9 in Amsterdam. In 1900 werd De Burcht, geïnspireerd op Italiaanse volkspaleizen, in gebruik genomen. In 1904 maakte de schilder R.N. Roland Holst twaalf muurschilderingen in de grote vergaderzaal. Met het gebouw wilde Polak een monument voor de arbeidersbeweging tot stand brengen.
Na 1920 raakte Amsterdam haar leidende positie in de diamantindustrie kwijt aan Antwerpen, en ging het bergafwaarts met de industrie en de bond. Vanaf 1991 is het Vakbondsmuseum in het gebouw gehuisvest.
De Bondsraadzaal is de grootste vergaderzaal in het gebouw, hier kunnen maximaal 100 personen vergaderen.
De besturen van Stichting de Burcht en Stichting Behoud Diamant onderzochten de mogelijkheid van  een grondige en integrale restauratie van het gebouw. Als eerste stap werd opdracht verleend voor een haalbaarheidsonderzoek, met het doel inzicht te verkrijgen in:
1. de reikwijdte van een deugdelijke restauratie van de schil van het gebouw (ingrepen, kosten);
2. de keuzemogelijkheden in de aanpak van de indeling en afwerking van het interieur;
3. de noodzakelijke maatregelen en keuzemogelijkheden op het gebied van bouwfysica en installaties (met name voor klimaatregeling);
4. de totale kosten (met varianten);
5. hoe het proces verder zou moeten gaan.

Tijdens het haalbaarheidsonderzoek werden in februari 2007 in het souterrain 2 asbestinventarisaties gedaan. Hieruit kwam dat er asbesthoudende platen boven de plafonds in het souterrain aanwezig waren. Dit werd zo spoedig mogelijk gesaneerd. Dit moest voor het einde van 2007 gebeuren. De asbestsanering was de start van de bouw.
Gekozen werd om de verbouwplannen af te stemmen op een representatieve functie. De representatieve functie van het gebouw vereiste dat de circulatie werd afgestemd op grote groepen (100 à 200 mensen). Na bestudering van vele varianten voor de interne routing en gesprekken met Monumentenzorg, Brandweer en Bouw- en Woningtoezicht is uiteindelijk een definitief ontwerp gemaakt waarop de bouwaanvraag werd toegekend.

BOUWKUNDIGE STAAT

Het casco was constructief goed. Structurele ingrepen waren echter nodig voor een goed waterwering en vochthuishouding. De belangrijkste ingrepen:
• Begane grondvloer vernieuwen en injecteren tegen optrekkend vocht
• Herstel en onderhoud van gevels en dak, met aanvullende bouwfysische maatregelen (isolatie, waterdichtheid en vocht doorlatendheid)
• Vernieuwing dubbele daklichtconstructie. Dit laat zich goed combineren met het nieuwe ventilatiesysteem.

INTERIEUR

• Het oorspronkelijke interieur was op veel plaatsen weggewerkt en beschadigd maar bleek herstelbaar (lambriseringen, decoratie muren, balken en plafonds). Op enkele plaatsen was reconstructie mogelijk en wenselijk, zoals het terugplaatsen van de lambri’s en lampen, met logische aanvullingen.
• De armaturen waren te restaureren.
• Kwaliteitsimpulsen t.b.v. (nieuw) gebruik: Dit betrof naast de noodzakelijke installaties t.b.v. ventilatie/koeling veiligheid en liften, ook de complete isolatie van casco én het gebouw voorzien van goede sanitaire voorzieningen. Het stoffige imago is overal opgepoetst.

Het voorlopig en definitief ontwerp is gerealiseerd door architecten bureau J. van Stigt
In november 2007 is Stichting Hendrik de Keijzer eigenaar geworden van De Burcht. De Stichting heeft besloten het afbouwproces zelf te realiseren. De betrokkenheid van ons bureau is in 2008 beëindigd.

 

Op de kaart