Grote of Onze Lieve Vrouwe Kerk

Adres: Kerkplein 2, Breda
Bouwjaar: 1410
Architect: Keldermans / P.J.H. Cuypers
Restauratie architect: Architectenbureau J. van Stigt
Opdrachtgever: Restauratiecommissie Grote Kerk Breda
Bouwbedrijf: Bouwbedrijf Nico de Bont 
Bouwsom: ca. €10.000.000,- 
Start bouw: 1991
Jaar van oplevering: 2007
Bijzonderheden: De Grote Kerk van Breda laat de overgang naar een nieuwe tijd zien. 
De rode bakstenen gotische kerk werd bekleed met blonde
natuursteen gevels, vensters, ornamenten en pinakels.
Hiermee werd de Renaissance in Nederland geïntroduceerd. 

 

Beschrijving

De Grote of Onze Lieve Vrouwe Kerk in Breda is om een aantal redenen één van de meest bijzondere kerken in ons land. De kerk heeft een groot aantal bijzondere grafmonumenten van de voorouders van Willem van Oranje, zijn vrouw, familieleden en adellijke families.

De Grote Kerk laat ons verder zien hoe de overgang van Gotiek naar Renaissance zich op een harmonieuze wijze ontwikkelde in de architectuur, de beeldende kunst en de schilderkunst.

Engelbrecht I van Nassau, liet de rode bakstenen gotische kerk bekleden met blonde natuursteen gevels, vensters, ornamenten en pinakels. Hiermee introduceerde hij in Nederland de Renaissance, de in Zuid Europa ontstane vernieuwingsbeweging, de ‘verlichting’, met een herwaardering voor de klassieke oudheid.

In 1533 werd de kerk uitgebreid met de Onze Lieve Vrouwe kapel, die in West-Europa beroemd is om haar unieke plafond schilderingen ontworpen door da Vincidor Bolonga.

De Grote Kerk is het dominante zwaartepunt in Breda. Heel uniek is dat de kerk ondanks zijn grote volume, door zijn geleding, maat en schaal van de zijbeuken en het koor aansluit op de bebouwing van de stad. Het middenschip en de toren geven met hun hoogte de bijzondere functie aan van de kerk als het huis van de gehele gemeenschap.

RESTAURATIE OPDRACHT

In 1991 werd Joop van Stigt uitgenodigd door de restauratiecommissie om de Grote Kerk van Breda te restaureren.

Een eerste rondgang door de kerk toonde de slechte conditie van de buitenhuid en de kapconstructies en de overdadige vochtschade in de kerk. Met Joops ervaring in de Wester Kerk en Oude kerk met houtaantasting in kapconstructies en de vele lekkages van optrekkend vocht en vochtdoorslaande muren en vensters was het direct duidelijk dat restauratie c.q. herstel van binnenmonumenten onverantwoord zou zijn, als niet eerst de lekkages en vochthuishouding zou worden aangepakt.

Vanaf 1991 zijn er uitgebreide fotorapportages gemaakt van de binnenmonumenten. Vier jaren voorbereidingstijd waren nodig voor opnamen, inventarisatie, onderzoeken en procedures voordat met de uitvoering van de restauratie zelf kon worden aangevangen. Daarnaast zijn de archieven, tekeningen, verslagen en beschrijvingen geraadpleegd en zijn de verschillende soorten problemen geïnventariseerd.

De ervaringen die waren opgedaan met voorzetbeglazing in de Oude Kerk in Amsterdam kwamen ook hier van pas. Ondanks dat het in de Grote Kerk van Breda slechts een paar gebrandschilderde ramen aan de noordoost gevel in de Prinsenkapel betrof, werd besloten ten behoeve van klimaatsverbeteringen voor de binnenmonumenten en de gebruikers van de Grote Kerk, ook de overige vensters van voorzetbeglazing te voorzien.

De binnenmonumenten en beschilderingen zijn  in hoofdzaak na de grote restauratie in 1996 uitgevoerd nadat het binnenvochtklimaat zich op een natuurlijke wijze had hersteld en subsidies beschikbaar werden gesteld.

 

Op de kaart