Hollandsche manege

Oude Toestand

Strip-sloop

Beschrijving

Geschiedenis

Hollandsche Manege, een inpandig gelegen complex bestaande uit een gang onder de huizen van de Vondelstraat door, een piste met ijzeren kap, omgeven door stallen, trappenhuis, foyer, toeschouwers- en orkestbalkons etc., alles in eclectische neo-renaissancestijl.

De architect A.L. van Gendt wordt op 24 februari 1881 verzocht een plan te maken voor de nieuwe manege. In 1889 volgt, na diverse niet uitgevoerde ontwerpen, uiteindelijk de uitbreiding van de Manege aan de Overtoom (op dat moment nog Vondelkade). Tussen 1889 en 1948 zijn geen verbouwingen bekend. Toch is op een luchtfoto uit 1925 te zien dat er drie lantaarns op het dak van de rijbaan aanwezig zijn, in plaats van één zoals op de ontwerptekeningen aangegeven staat. In 1948 wordt een vergunning aangevraagd voor “het afbreken en opbouwen van een gedeelte van het perceel Vondelstraat No. 140 wegens bouwvalligheid en in gevolge de eis van het Gemeentelijk Bouw- en woningtoezicht te Amsterdam”. In 1961 wordt het pand eigendom van de Stichting Philips Pensioenfonds, waarna tot 1980 verschillende eigenaren volgen. Allen kopen zij de manege als speculatieobject met als doel de sloop van het complex. Aan onderhoud wordt in deze jaren niets gedaan. In de jaren ‘70 wordt een publiekelijk debat over de sloop of het behoud van de Hollandsche Manege gevoerd. Waarna in 1974 wordt het complex aangewezen als rijksmonument. In 1980 koopt de gemeente Amsterdam het complex. Na aankoop door de gemeente volgen van 1981 tot 1984 enkele eerste noodmaatregelen. Van 1984 tot 1986 volgt een restauratie door architect Bart van Kasteel. Na de jaren ’80 vinden er nog een aantal wijzigingen plaats.


 

Achtergronden, aanleiding en doel (+planvisie)

In het kader van ‘verkoop gemeentepanden’ zijn de zogenoemde ‘kroonjuwelen’ benoemd. Deze zijn beoogd te verkopen aan ‘restaurerende instellingen’ die duurzaam beheer en herstel kunnen garanderen. De Hollandsche Manege was één van die objecten.

Stadsherstel Amsterdam heeft na globaal vooronderzoek de verantwoording genomen om de Hollandsche Manege duurzaam te herstellen. Complexiteit van de opgave is dat er voor de gemeente als eigenaar een zwaar negatieve exploitatie lag van ca. €80.000 – €100.000 per jaar en mede daardoor (geconstateerd) ca. 8 ton achterstallig onderhoud is ontstaan.

Rijksmonument De Hollandsche Manege duurzaam in ere hersteld

De in 2020 gerealiseerde, geheel gerestaureerde en vernieuwde Hollandsche Manege is uitgebreid met het Levend Paardenmuseum, met attractie Carrousel rijden, Spaanse Rijschool.

De logistiek van het Manegebedrijf met nu nog maar 36 paarden die vanuit de “Overtoomzijde” komen en gaan, is en moet ook wel een hele logische zijn. Naast het komen en gaan van de paarden en verschillende bezoekers worden er lessen en demonstraties in de Rijbaan gegeven en heeft de monumentale entree en poort voor bezoekers vanuit de Vondelparkzijde in 2020 een vaste tentoonstellingsruimte gekregen over het (rij)paard, het manegebedrijf en het gebouw als “erfgoed”. Beiden ontmoeten elkaar rond de Rijbaan, de Foyer en het balkon, waarbij er ook nog een extra begeleidde route voor schoolklassen is met een “leerroute” en een “lesbalkon” waarvandaan de instructies gevolgd kunnen worden.

De logistieke stromen van de verschillende bezoekers zijn optimaal op elkaar afgestemd in de Hollandsche Manege, dit moet ook mede gezien de veiligheid zowel voor mens als dier in dit Levende Paardenmuseum.

De combinatie versterkt elkaar in beleven van de museale opstelling met actieve tentoonstelling en was ook een noodzaak om de oudste manege van Nederland te behouden zonder overheidssubsidie en tegelijk aan de eisen van dieren welzijn te voldoen. Er worden na de pandemie, zo’n 20.000 bezoekers per jaar verwacht naast de 10.000 mensen die voor lessen komen en de schoolklassen die ook weer worden verwacht.

De Manege is ook compleet verduurzaamd, met onder andere 800 m2 licht-doorlatende zonnepanelen boven de 2e rijbaan die het project energieneutraal maken. Deze panelen voeden warmtepompen en verlichting.

Het Levend Paarden Museum als hoofdhuurder en gebruiker versterkt karakter, kwaliteit en blijvende verbondenheid van de manegefunctie op een unieke plaats in Amsterdam. De Manege wordt op deze wijze ook op alle gebieden veel toegankelijker voor een veel grotere groep Amsterdammers en toeristen.

 

Op de kaart