Ripperda Kazerne

Adres: Kleverlaan 12, Haarlem
Bouwjaar: 1882-1884
Architect: Majoor I.J.H. Gijsberti Hodenpijl
Restauratie architect: Architectenbureau J. van Stigt (tot 1 januari 2008)
i.s.m. Stedenbouwkundige Bob van Reeth (nieuwbouw)
Opdrachtgever: OCR (Ontwikkelingscombinatie Ripperda:
Slokker Vastgoed en de Woonmaatschappij)
Bouwbedrijf:  BCR (Bouwcombinatie Ripperda:
BAM, Thunissen, Slokker Bouw)
Bouwsom: ca. €13.000.000,- (kazerne met bijgebouwen) 
Start bouw: september 2006
Jaar van oplevering: 2011
Bijzonderheden: ca. 88 koopwoningen cq woon-/werkruimtes
5 huurwoningen
2 bedrijfsruimtes
Het project heeft in 2012 de 2e plaats behaald bij de verkiezing
van het beste herbestemmingsproject in Haarlem

(publieksprijs herbestemming, Bouwend Haarlem 2012)

 

Categorie: Tag:

Beschrijving

De opdracht voor het complex van de Ripperda kazerne, gevestigd tussen de Kleverlaan en de Saenredamstraat in Haarlem, werd verworven door een winnend prijsvraagontwerp onder de naam van ‘Het Huzarenstuk, het verleden voltooid’. Het plan werd ontwikkeld samen met het bureau Bob van Reeth, verantwoordelijk voor het ‘stedelijk ontwerp’ en de nieuwbouw. Uitgangspunt was het maximaal handhaven van de oude militaire enclave en het versterken van de nieuwbouw.

Geschiedenis

Het complex Ripperda-kazerne dateert uit de periode 1882-1884. Het kazernecomplex is, met uitzondering van het hoofdgebouw, sinds de oprichting ingrijpend veranderd en heeft vele functies vervult: van paardendepot tot militaire garage, van kokschool tot vluchtelingenopvang. (Voor meer informatie over de historische achtergrond, zie ook: www.ripperdakazerne.nl).
Het complex bestond uit nog in totaal 9 ‘oudbouw’-gebouwen: het hoofdgebouw, het fourage-gebouw, 4 stalgebouwen, een 1ste en 2de rijbaan (oude en nieuwe manege) en de smederij.

Het plan

Bij het optimaal handhaven van monumentale gebouwen is het vinden van passende functies voor die gebouwen het primaire uitgangspunt; functies moeten de vorm, de mogelijkheden en de potenties van de bestaande gebouwen volgen. Dit heeft geresulteerd in een mix van wonen en werken met een grote verscheidenheid en diversiteit. De nieuwbouw is programmatisch complementair; in die nieuwbouw zijn woonvormen gerealiseerd die niet goed passen in de bestaande gebouwen. Ander uitgangspunt was het maximaal benutten van de historische karakteristieken van het terrein zoals het orthogonale grid, de oude waterstructuur/sloot die de ‘enclave’ versterkt en de bomen op het terrein; doel was deze niet alleen terug laten keren maar ook te benutten met de middelen en de mogelijkheden van vandaag, met name in de sfeer van ecosysteembeheer en duurzaam bouwen.

Hergebruik is natuurlijk en van nature de meest vergaande vorm van duurzaam bouwen. Het letterlijke energie- en potentieverlies van het slopen van gebouwen en de energie die nodig is voor het vervaardigen van nieuwe materialen is feitelijk nooit compenseerbaar door het iets beperktere energieverlies (bv. door het gebrek van een spouwmuur, isolatie) van nieuwe constructies. Daarbij heeft een bestaand gebouw, zeker in het geval van de Ripperda-kazerne, een uitstraling die in herplaatste nieuwbouw niet meer te evenaren is.

Bij monumentale gebouwen, opgebouwd uit massieve steensmuren, kan niet altijd een koude brug vermeden worden, of de meest energetische oplossing gekozen, maar een EPN (Energie Prestatienorm) van 1,0 is realiseerbaar bij een goede mix van maatregelen;

1. Vloerverwarming
2. Warmteterugwinning;
3. Een goede binnenisolatie;
4. Het herstellen, beschermen en waterdicht maken van de gevel.

(Bovenstaand is ook gerealiseerd bij projecten zoals Oranje Nassau kazerne, Graansilo’s en Olympisch Stadion).

In het hoofdgebouw zijn 29 appartementen gerealiseerd en 450 m2 bedrijfsruimte voor een eventueel grand-café aan de pleinzijde. In het fourage-gebouw zijn 5 huurwoningen en 350 m2 bedrijfsruimte voor crèche en andere jeugdvoorzieningen.

In de voormalige stallen en de 2 manegegebouwen zijn voornamelijk woningen gerealiseerd. In de stallen in totaal 39 eengezinswoningen en 2 appartementen. In de oude manege (1ste rijbaan) 7 woon/werk-woningen, in de nieuwe manege (2de rijbaan) zijn 4 woon/werk-woningen en 6 woningen gerealiseerd. Bijzonder aan alle ruimtes is de grote plafondhoogte die benut is door middel van het aanbrengen van entresols of een extra verdiepingslaag waardoor de woningen optimaal als woon/werkruimtes gebruikt kunnen worden. Deze werkruimtes die door een entresol gekoppeld zijn aan de woonruimtes kunnen uiteraard ook benut worden als een 2de woonkamer. Door het plaatsen van dakkapellen is de kaplaag omgebouwd tot een volwaardige verdieping waarin slaapvertrekken zijn gesitueerd.

Bijzonder aan het stallencomplex is verder dat deze twee aan twee gekoppeld zijn waardoor er ‘hoven’ ontstaan. De entrees van de woningen zijn hierbij aan de buitenzijde en de tuinen in de binnenhoven gerealiseerd.

Bij de ruimtes waarbij een verdiepingslaag (in de manegegebouwen) is aangebracht, ontstaan er zo aparte, onafhankelijke bedrijfsunits die ideaal zijn voor startende bedrijven.

De voormalige ‘Smederij’, voorheen al een samenkomstplaats voor warmte, vuur en water (en mensen). Er is een waterdistributiesysteem voor het rondpompen van het water in de gracht om het Ripperdaterrein aangelegd. In de overige ruimtes van het gebouwtje is een (beheerders)woning gesitueerd.

 

Het project heeft in 2012 de tweede plaats behaald bij de verkiezing van het beste herbestemmingsproject in Haarlem (publieksprijs herbestemming, Bouwend Haarlem 2012).

 

Op de kaart