De Koepel

Fotoboek

Oude Toestand

Strip-sloop & Kelder

Categorie: Tag:

Beschrijving

De voormalige strafgevangenis van Haarlem werd van 1899 tot 1901 gebouwd door justitiearchitect Willem C. Metzelaar, naar het door zijn vader Johan F. Metzelaar reeds in Breda en Arnhem toegepast panopticon-principe. Net als de andere twee koepelgevangenissen heeft dit gebouw een zeer bijzondere plaats in de architectuurgeschiedenis. Het complex omvat de koepelgevangenis, de bijgebouwen (inclusief de voormalige woningen van directeur en adjunct) en het terrein. De gevangeniskoepel is nagenoeg vrijstaand en vormt de kern van het complex: alle andere gebouwen zijn eromheen geschakeld. Het gebouw bestaat uit een hoge ronde hal met een koepeldak met een lantaarn, voorzien van een zinken afdekking. Om de hal bevinden zich vier gestapelde cellenringen, gedekt door een omgaand lessenaarsdak. De cellenringen worden vanuit de hal ontsloten door ijzeren galerijen en ijzeren spiltrappen. De buitengevel van de cellenringen wordt geleed door pilasters. De bovenste zone van de hal is versierd met een zandstenen lijst, banden in rode Groninger baksteen en een versprongen gemetselde band. In 2016 is de Koepel gevangenis gesloten en heeft stichting Panopticon het aangekocht.

260 jaar geleden verspeelde Haarlem de kans op universitair onderwijs. De Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschap mocht zich hier vestigen, maar de deal met Leiden was er in Haarlem dan geen colleges zouden worden gegeven. Tijd voor verandering! De gemeenteraad nam een motie aan dat er een University College zou moeten komen in Haarlem.

De plannen van de stichting omvatten dan ook dat er in de koepel de University collage moet komen, versterkt met een bioscoop in de nieuwe kelder en werkplekken voor start-up bedrijven. De in de jaren 80 aangebouwde uitbreidingen zullen worden gesloopt en plaats maken voor nieuwbouw waarin studenten kunnen worden gehuisvest. De aangrenzende bebouwingen (directeurs- en adjunct directeurswoning, het administratiegebouw en de Oostvest zullen ook een passend nieuwe functie krijgen.

De koepel en het hele terrein gaan op alle mogelijke manieren open met activiteiten voor alle Haarlemmers.

Op de kaart