Adres:	Vondelstraat 120 Amsterdam
Bouwjaar:	1880
Restauratie architect:	Buro van Stigt
Oorspronkelijke architect	P. Cuypers
Opdrachtgever:	Stadsherstel Amsterdam
Bouwbedrijf:	Nico de Bont
Start bouw:	2026
Jaar van oplevering:	n.t.b.
Bijzonderheden:	Afgebrand en heropgebouwd in 1904, heropbouw door J. Cuypers In 1984 gerenoveerd door Buro van Stigt

Vondelkerk

Tijdens de nieuwjaarsnacht van 2026 verwoestte een brand een groot deel van de in 1880 gebouwde Vondelkerk in het centrum van Amsterdam. De toren, het dak en de meeste gemetselde gewelven van het schip zijn volledig ingestort. Gelukkig is niet alles weg: de gewelven van het zuidtransept, grote delen van de viering, het koor en de meeste glas-in-lood vensters hebben de brand overleefd. Op 2 januari is meteen begonnen met het inventariseren en veiligstellen van de nog bestaande constructie. Omdat ons Buro ook al betrokken was bij de restauratie van 1984 zijn wij meteen in onze archieven gedoken en hebben contact gezocht met Stadsherstel Amsterdam NV om de kerk te herstellen.

Uitgangspunten van het herstel zijn:

1. het herstellen van het uiterlijk van de kerk naar het ontwerp van J. Cuypers uit 1904 (J. Cuypers, zoon van, herbouwde de kerk van zijn vader na een brand waarbij hij een nieuwe toren ontwierp).
2. Verduurzaming van de voormalige kerk naar de huidige maatstaven, waarbij het nieuwe dak geïsoleerd wordt en de nieuwe installaties volledig gasloos worden.
3. De transparantie en zichtbaarheid van het interieur te verbeteren door toepassing van vloerverwarming en verwijdering van radiatoren en convectoren en draadglas.

Het belangrijkste uitgangspunt is het (ongewijzigde) herstel van het uiterlijk van de kerk. Een van de belangrijkste implicaties van dit uitgangspunt is dat de oorspronkelijke constructie niet 1-op-1 kan worden nagemaakt met dezelfde materialen. De (constructieve) eisen aan deze constructie in de huidige tijd zijn veel zwaarder en de kwaliteit van de beschikbare (ruwe) houtbalken in deze formaten is lager dan aan het begin van de 20ste eeuw. Herbouw met behulp van nieuwe materialen zoals kruislings gelamineerd hout (CLT) en staal zijn niet alleen een praktische noodzaak, maar ook in de bouwgeest van vader en zoon Cuypers. Na de brand van 1904 werd de nieuwe toren ook opgebouwd uit modernere bouwmaterialen als de materialen die bij de oprichting in 1880 beschikbaar waren.

Gewelven zullen wel opnieuw ambachtelijk gemetseld worden met daarbij zoveel mogelijk gebruik makend van na de brand geredde en veiliggestelde vormstenen. Deze zijn essentieel voor de beleving en overal zichtbaar door de bezoekers. De bij de renovatie betrokken aannemer, Nico de Bont, heeft dankzij de renovatie van de tevens door brand verwoeste Urbanuskerk in Amstelveen (ook van P. Cuypers) praktijkervaring met het herstel van deze gewelven.

De vensters van de kerk zullen aan de buitenzijde voorzien worden van vacuümglas, ter vervanging van het al aanwezige draadglas. Dit zal de beleving van de glas-in-lood ramen van zowel aan de buitenzijde als aan de binnenzijde dankzij een verbeterde lichtinval doen toenemen.

Leerlingproject:

Een belangrijk onderdeel van het project is om tijdens de renovatie het project te gebruiken als leerproject om de kennis van constructie en bouwmethodiek van dit type gebouwen in de praktijk door te geven aan de volgende generatie bouwers. De toe te passen (historische) technieken komen in de huidige bouwcultuur niet veel meer voor en dit project leent zich uitermate goed voor het doorgeven en levend houden van de (praktijk)kennis van onze historische bouwcultuur.